Głową w mur – część pierwsza. Czym jest “mur” długodystansowca?

“Zderzenie z murem” dotyczy przede wszystkim biegaczy długodystansowych: maratończyków i ultra-maratończyków. To ten czas w trakcie zawodów kiedy każdy następny krok wydaje się niemożliwy. Wszystko boli. Tracimy motywację. Czujemy się podle. Aby w pełni zrozumieć to zjawisko − jego przyczyny i konsekwencje − trzeba wziąć pod uwagę zarówno fizjologię jak i psychologię biegacza.

W dzisiejszym artykule omówimy czym jest doświadczenie zderzenia z murem dla rekreacyjnego maratończyka, a za tydzień jak sobie z nim radzić kiedy nas dopada. Obydwa teksty zredagowane są na podstawie najnowszych badań naukowców z Uniwersytetu na Florydzie.

Czym jest mur długodystansowca?

Z fizjologicznego punktu widzenia sprawa jest prosta. Zderzenie z murem to ten moment kiedy następują poważne zmiany metaboliczne w organizmie biegnącego. Pokłady glikogenu zostają wyczerpane i energia do dalszego wysiłku zostaje pobierana z tkanki tłuszczowej. Czynniki fizjologiczne stanowią główną przyczynę zderzenia z murem − zgoda. Jednak jest to tylko jeden z wielu wymiarów tego biegowego zjawiska. Okazuje się, że zderzenie z murem jest dużo bardziej złożone i odciska swoje piętno również na psychice biegacza. Takie podejście, opracowane przez naukowców z Uniwersytetu na Florydzie, zakłada że istnieje pięć najważniejszych aspektów zderzenia z murem, w przypadku rekreacyjnego maratończyka. Ciało i głowa maratończyka buntuje się bowiem na wiele sposobów przeciw tak morderczemu wysiłkowi. Przyjrzyjmy się teraz każdemu z nich.

Fizjologia a mur długodystansowca

To zrozumiałe, że fizjologiczna reakcja organizmu biegacza jest najczęstszym zgłaszanym skutkiem uderzenia w mur. Aż 82% badanych doświadczyło czegoś podobnego. Wśród fizjologicznych dolegliwości maratończyków przeżywających zderzenie z murem wyróżnia się:

  • problemy krążeniowo-oddechowe (trudności z oddychaniem, zawyżone albo zaniżone tętno),
  • skurcze mięśni,
  • głód oraz pragnienie,
  • symptomy chorobowe (zawroty głowy, nudności, wymioty),
  • zakłócenia w funkcjonowaniu zmysłów (halucynacje słuchowe, problemy ze wzrokiem),
  • bóle oraz obolałości,
  • zmęczenie nóg (ociężałość, sztywność, zdrętwienie itd.),
  • ogólne zmęczenie.

Największym problemem wśród rekreacyjnych maratończyków jest zmęczenie nóg.

Reklama - koniecznie sprawdź!

TIP ZDROWOTNY

Czy wiesz, że w trakcie treningu zwiększane jest wytwarzanie przez organizm tzw. wolnych rodników? To bardzo niepożądany efekt. Aby go niwelować organizm potrzebuje ANTYOKSDANTÓW, czyli przeciwutleniaczy. Antyoksydanty to naturalne substancje chroniące przed rakiem oraz spowalniające proces starzenie się. Działanie antyoksydacyjne mają witaminy C, E i A.

Wiosną i zimą brakuje nam naturalnych antyoksydantów – wtedy zalecana jest suplementacja Witaminą C, a dla osób chcących przyspieszyć metabolizm i odchudzanie CLA 800 (ma również działanie antyoksydacyjne).

Zachowania biegowe

Reakcja fizjologiczna organizmu bezpośrednio wpływa na zachowanie biegowe zawodnika, który zderza się z murem. W konsekwencji może nastąpić:

  • zakłócenie prawidłowej techniki/rytmu biegu,
  • utrata założonego tempa,
  • wzrastająca trudność biegu,
  • zawężona widoczność.

Biegacze doświadczający któryś z wyżej wymienionych symptomów, zwalniają, częściej odpoczywają albo zamieniają bieg na marsz.

Pomimo jasnego podłoża fizjologicznego i behawioralnego, biegacze często opisują zjawisko zderzenia z murem jako “bitwę na polu mentalnym”. Nic dziwnego. Zderzenie z murem znacznie wpływa na myśli, emocje i motywację do kontynuowania dalszego biegu.

Motywacja

  • Obniżona motywacja do realizacji swoich celów albo kontynuacji biegu w ogóle,
  • chęć rezygnacji z dalszego biegu.

Jeden z badanych biegaczy w ten sposób opisał swoje doświadczenie zderzenia z murem: Być może to tylko fizjologiczne zjawisko, ale w moim przypadku przejawia się przede wszystkim w psychice. Nie chodzi o to, że nie jesteś w stanie kontynuować biegu, po prostu już ci się nie chce. Bardzo trafnie. Wielu maratończyków przechodzi przez kryzys motywacji w trakcie swojego biegu. Ten kryzys najczęściej objawia się w myślach i emocjach biegacza.

Myśli

Przez głowę biegacza zderzającego się z murem przebiegają setki myśli. Zaliczamy do nich:

  • stany lękowe,
  • przeformułowanie celów (rezygnacja z osiągnięcia założonego czasu, pragnienie samego ukończenia biegu),
  • dezorientację,
  • problemy z koncentracją,
  • wewnętrzną walkę z samym sobą (determinacja ukończenia biegu/zwątpienie, pozytywny/negatywny dialog wewnętrzny, głowa poddaje się/wygrywa).

W szczególności obserwuje się inklinację do przeformułowania założonych celów.

Emocje

Wreszcie zderzenie z murem może być bardzo emocjonalnym przeżyciem dla każdego biegacza, niezależnie od wieku czy poziomu zaawansowania. Wśród badanych maratończyków najczęstsze reakcje emocjonalne na zderzenie z murem to:

  • płacz,
  • zniechęcenie (złamana wola walki, depresja, poczucie porażki),
  • frustracja i zawiedzenie,
  • drażliwość (emocjonalna huśtawka),
  • wstyd.

Jeśli biegniesz maraton i zderzysz się z murem, nie musisz wcale doświadczyć wszystkich wyżej wymienionych konsekwencji na raz. Wystarczy, że pojawi się kilka z nich, żeby utrudnić Ci dalszy bieg. Warto jednak pamiętać, że stanowią one pewnego rodzaju system naczyń połączonych i mają na siebie bezpośredni wpływ. Dlatego chcąc uniknąć zderzenia z murem albo skutecznie z tym walczyć, trzeba być przygotowanym na każdej płaszczyźnie. O tym w drugiej części artykułu.

Bibliografia: Buman, M. P., Omli, J. W., Giacobbi P. R. & Brewer, B. W. (2008). Experiences and Coping Responses of “Hitting the Wall” for Recreational Marathon Runners. Journal of Applied Sport Psychology, 20, 282–300.